16.1.13

Unha historia sobre o impacto do canon (en versión literal e figurada)

2 comentarios



A mañá do domingo limpei o pó na libraría que temos na sala. Quero dicir con isto que fun apartando os libros de cada andel, pasando primeiro o pano (unha vez seco e despois con producto) pola superficie do estante, e recolocando máis tarde os volumes no seu sitio: o proceso completo do que vén sendo limpar o pó -para que me entendan- e non o atallo semanal de sacudir un trapo polas beiras da libraría e por enriba dos libros. Din que unha vez ao ano non fai dano (reteñan esto na cabeza, porque traterei de demostrar o contrario máis adiante).

Xa na segunda altura, finalizando o andel pola dereita (esa sección gloriosa que comparten o Curso de lingüística xeral de Saussure e o libro de receitas Muffins & Cupcakes al alcance de todos) lamenteime de ter movido todos os libros de todos os estantes e comecei a considerar a limpeza un capricho innecesario. Tamén me lamentei de conservar tanto libro e considerei seriamente desfacerme de dúas das tres edicións de Merlín e familia  que temos. Foi entón cando, por agarrarme no andel superior cun movemento torpe, fun atacada frontalmente por un libro de catrocentas páxinas editado por Anagrama, cuberta negra, tapa semiríxida. Fun atacada, concretamente polo Canon occidental de Harold Bloom: como para non sacar unha lección metafórica de tal impacto!

Agora, case sandada a ferida (ben, non foi tal ferida, non fixo nin sequera un vulto considerable), trato de corrixir un texto inacabado que adoita paralizarme cada vez que o abro na pantalla do ordenador. Míroo por todas as beiras e loito con cada parágrafo coa sensación de que, seguro, alguén contou antes iso mesmo, e probablemente mellor do que eu o fago, coa necesidade de que cada palabra sexa a primeira dunha revolución. Ás veces os canons, as tradicións nas que nos inserimos, teñen ese poder paralizante: golpéannos desde arriba. Pero non hai nada máis canónico ao longo da historia de todas as literaturas que querer rachar o propio canon. Así que precisar unha ruptura, sopesar cada palabra coa pretensión de incomodar con ela, de crear fracturas enxeñosas, tórnase por veces un intento absurdo de conquistar, pola vía do adobío exclusivamente formal, un territorio novo que, ademais, nin sequera é verdadeiramente novo ou inexplorado (iso ocorre cando non se coñecen suficientemente –é imposible facelo- todas  as expedicións de todos os outros autores que xa estiveron alí para deixar o seu nome nunha pedra ou nunha árbore). Por iso ultimamente deixei de perseguir coellos brancos, aínda que nada me guste máis que buscar o outro lado das cousas, sobre todo a través da ironía. Xa non trato de facer literatura. Quero contar as miñas propias historias aínda que as palabras estean usadas. E iso fago co meu texto vello, limpalo de toda pretensión arrogante de trascendencia: probar. Porque unha vez ao ano non fai dano, aínda que o canon sempre fique preparado no andel superior para nos derribar no momento que menos o agardamos. 

1.1.13

A esperanza submisa

5 comentarios


Os primeiros días do ano resultan inevitablemente ingratos. Pasada a furia das mensaxes de esperanza e os balances de mentira que facemos en voz alta nos últimos estertores do ano que remata, diluída a convicción que puxemos nos propósitos vellos ou novos, esquecido o abrigo das reunións ineludibles ou desexadas, chega afrontar outra vez o tempo que nos agarda coa sensación obrigada de quen estrea un caderno de páxinas en branco. O asunto é que o papel está pautado, e as marxes fican impresas sobre el coa forma dunha liña vermella ou azul que atravesa cada folla de arriba a abaixo. Estas marcas, que parecían esvaecerse mentres procurábamos o confort das luces e os encontros de Nadal, descúbrense de novo nestes primeiros días do ano tal como eran antes. Non é que regresen, é que sempre estiveron no seu lugar, e dan paso necesariamente ao cálculo forzoso dos pormenores do ano anterior, aos balances de verdade, eses que se fan en silencio e para dentro. E alí, onde ninguén máis chega, nese espazo que no meu corpo está situado máis ou menos á altura do esterno, e que outros acubillan sobre o peito ou no estómago, o 2013 ten un sobrenome esquivo: o ano da incerteza. 

É o ano dos proxectos grandes, o ano no que as cousas importantes que aínda cambalean tratarán de definirse, de adquirir unha forma que aínda non foi totalmente revelada. É o ano no que desexo rematar unha novela na que fun poñendo todo o que teño, unha novela que tamén naceu nese oco do esterno. Será o ano no que saia do prelo o meu libro quinto, que é, sen dúbida, o meu ollo dereito, o máis mimado entre todos, o que máis fala de min. Tamén agardo que sexa o ano no que a vida e as sombras nos molesten o menos posible, no que o rumbo marcado non se perda na deriva dos feitos, o ano no que a xente que quero teza as teas do futuro cos fíos que sempre soñaron. Ese é o tacto que teñen eses primeiros días do ano: a esperanza submisa que aparece cando non se posúen demasiadas certezas sobre nada, a expectativa da folla en branco entre o montón de papeis rachados. Porque a min o Nadal lémbrame a esas escenas nas que dous nenos axitados xogan un co outro nun festival de euforia mentres o adulto que observa comenta en voz alta: “Ides rematar chorando”. Feliz 2013: que remate mellor ca este 2012, que as arestas do calendario non nos manquen, que os días de sol sexan moitos, as descubertas fermosas e o percorrido un camiño de luz.